3 Alternatieven voor straffen en belonen

straffen en belonenMeer en meer ouders willen hun kinderen opvoeden zonder straffen en belonen. Zij worden zich bewust van de nadelen van straffen en belonen. Zoals dat je kind iets voor je doet of laat niet omdat het dat zelf wil maar omdat er iets tegenover staat (straf, beloning). Wat zijn dan alternatieven? En wat verandert er voor jou en je kind wanneer je stopt met straffen en belonen?

In mijn vorig artikel heb ik de 3 Nadelen van straffen en belonen (= link) beschreven. Maar als je niet wilt straffen en belonen, wat dan? Hieronder vind je mijn 3 alternatieven:

Alternatief 1: waarderen in plaats van complimenteren of belonen

Een beloning als een snoepje of extra kwartier op de tablet geef je zo. Net als een compliment ‘goed gedaan’, ‘mooi hoor’. Een alternatief voor belonen en/of complimenteren is waarderen van wat je kind doet of zegt. Bijvoorbeeld ‘fijn dat je mij helpt met opruimen’ of ‘dank je wel dat je de deur voor die mevrouw open hield’. Het voordeel van je waardering uitspreken is dat er geen goed of fout oordeel in zit. Hierdoor voelt je kind zich door jou gezien en gehoord in wat het doet of zegt. Wat bijdraagt aan zelfvertrouwen en een fijn zelfbeeld.

Alternatief 2: geef uitleg

Kinderen zijn spontaan en doen meteen wat in hun opkomt. Bijvoorbeeld flink gillen of hard zingen terwijl jij je net bukt om je kind op te tillen. Au! Wat een pijn aan je oren. En voordat je het weet zeg je ‘als je nu niet ophoudt met gillen dan ga je zonder verhaaltje naar bed’. Waarop je kind in huilen uitbarst of boos wordt. Wat je ook kan doen is aan je kind uitleggen dat oren gevoelig zijn voor harde geluiden en op te passen dat je niet hard gilt, roept of zingt vlak bij de oren van een ander. Je kunt dan samen met je kind afspraken maken bijvoorbeeld wanneer ik je optil dan praten we allebei met een zachte stem.

Alternatief 3: zoek aanvaardbare alternatieven

Nee zeggen en straf geven gaat voorbij aan de behoefte die het kind van binnen voelt. Wanneer je kind midden in de woonkamer een tent wilt bouwen, zeg dan niet zomaar nee. Leg uit dat je dadelijk visite verwacht waardoor je kind nu geen tent in de woonkamer kan bouwen. Zoek samen naar een alternatief door bijvoorbeeld de tent op de overloop te bouwen. En zo zijn er voor de meeste situaties aanvaardbare alternatieven te vinden, een oplossing die tegemoet komt aan jouw behoeftes en die van je kind.

Wat verandert er?

Wanneer jij stopt met straffen en belonen ga je meer je kind observeren: wat is er, waarom reageert ze zo, wat zou ze willen? En je observaties breng je in gesprek met je kind door het voor je kind te benoemen wanneer het daar zelf nog te jong voor is of door vragen te stellen. Wat er dan verandert is dat je je meer gaat verbinden met de binnenwereld van je kind, dat je je kind beter begrijpt en adequater kan reageren. Wat je kind merkt is dat het van jou meer aandacht, begrip en waardering krijgt. Doordat jij in gesprek gaat met je kind krijgt je kind meer zicht op zijn eigen gedrag. Het gaat met hart en hoofd beter begrijpen hoe de wereld in elkaar zit en hoe we van mens tot mens met elkaar omgaan.

Ben benieuwd of deze blog je een ‘aha’ moment geeft over straffen en belonen. Hoe stuur jij het gedrag van je kind? Fijn als je het hieronder met me deelt!

Aanmelden nieuwsbrief Ouderschap vanuit je Hart

3 Nadelen van straffen en belonen

straffen en belonenOnze maatschappij zit vol systemen van straffen en belonen. Omdat we het zo gewend zijn voeden we onze kinderen vaak ook op met straffen en belonen. Er zitten echter nadelen aan. Nadelen zoals de voorwaardelijkheid in je aandacht en liefde die je aan je kind geeft. Bijvoorbeeld wanneer je tegen je kind zegt: wanneer je stopt met gillen gaan we samen een spelletje spelen, anders niet.

De stickerkaart en het time-out stoeltje

De meeste ouders voeden hun kinderen op met straffen en belonen. Wie kent het niet? De stickerkaart om zindelijk te worden en de onderste traptrede om af te koelen. Onze maatschappij staat bol van straffen en belonen. Een bekeuring voor te hard rijden, een salarisverhoging bij goed functioneren, een rood blokje op je tafel wanneer je door de meester heen praat, een dikke duim van de juf als je een ander kind helpt, een gratis boodschappenpakket bij een volle zegeltjeskaart, een boze blik van de buurvrouw als je de bladeren op de stoep laat liggen.

Als onze hele maatschappij is ingericht op straffen en belonen, waarom zou ik dat als moeder of vader dan niet doen? Omdat er een aantal nadelen aan kleven.

Nadeel 1: excentrieke motivatie in plaats van intrinsieke

Straffen en belonen zorgt ervoor dat je kind zijn gedrag aanpast of doet wat je zegt omdat het iets verwacht te krijgen (beloning) of omdat het iets wil voorkomen (straf). Je kind ruimt zijn speelgoed op omdat hij dan een snoepje krijgt. Hoe fijn is het als je kind zijn speelgoed opruimt omdat je kind dat zelf wil? Dat je kind beseft dat het onderdeel is van een gezin en een steentje bijdraagt aan het huis netjes houden.

Nadeel 2: ontkennen van gevoelens

Vooral bij het geven van straffen loop je als ouder het gevaar om de gevoelens van je kind te ontkennen. Laatst sprak ik een vader die trots vertelde hoe hij om was gegaan met de boosheid van zijn zoon. Hij had zijn zoon naar zijn kamer gestuurd en gezegd dat hij terug kon komen wanneer hij weer rustig was. De onderliggende boodschap die je dan aan je kind geeft, is dat boos zijn niet okay is. Wanneer je boos bent ben je niet welkom in de woonkamer.

Nadeel 3: voorwaardelijke liefde

In zowel straffen als belonen zit een voorwaardelijkheid. Bijvoorbeeld wanneer je je kind belooft een spelletje te doen als het zich netjes gedraagt tijdens het familiebezoek. Of wanneer je aandacht voor je kind hebt wanneer het stopt met zeuren.

Wat dan wel?

Zowel bij straffen als belonen ben je minder in contact met je kind. Bij straffen ben je de rechten van je kind aan het beknotten zoals zakgeld, snoep, tv kijken, later opblijven, enzovoorts. Bij belonen ben je minder in contact met je kind omdat je je richt op de prestatie die je kind heeft neergezet.

Wanneer jij minder wilt gaan straffen en belonen dan raad ik je aan om meer in contact te blijven met je kind. Door na te gaan hoe je kind zich voelt en wat de behoefte van je kind op dat moment is. Door je kind zijn gevoel te laten uiten en in gesprek te gaan kun je kijken wat er aan de hand is en samen een oplossing vinden. Lees voor meer alternatieven mijn artikel 3 Alternatieven voor straffen en belonen.

Ben benieuwd of deze blog je een ‘aha’ moment geeft over straffen en belonen. Hoe stuur jij het gedrag van je kind? Fijn als je het hieronder met me deelt!

Aanmelden nieuwsbrief Ouderschap vanuit je Hart